تا پیش از انقلاب اسلامی، بخش عمده‌ی ناوگان بزرگ نیروی هوایی ارتش از انواع پرنده‌های آمریکایی سازمان‌یافته بود. در اواخر دهه شصت خورشیدی نیروی هوایی توانست از شرایط سیاسی بعضی از کشورهای تازه استقلال‌یافته شوروی سابق بهره‌برداری و ناوگان خود را با انواع هواپیماهای شرقی تجهیز نماید. اکنون پس از چهار دهه فعالیت پرنده‌های غربی و بیش از دو دهه عمر خدمتی پرنده‌های شرقی نیاز به بررسی همه‌جانبه و مقایسه عملکرد عملیاتی آنان با یکدیگر امری ضروری به‌نظر می‌رسد. به‌منظور جمع‌آوری اطلاعات پژوهش حاضر از مطالعه اسناد و مدارک و پرسش‌نامه استفاده شده است. جامعه آماری کلیه فرماندهان، معاونین ستاد نهاجا و فرماندهی آماد‌و‌پشتیبانی، کارکنان ستاد و سازمان تحقیقات و جهاد خودکفایی نهاجا وکلیه کارکنان پروازی و فنی پایگاه‌های نهاجا بوده که پس از نمونه‌گیری، جامعه نمونه به 68 نفر تقلیل یافته است. روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات کیفی و با کمک تحلیل محتوی انجام‌شده است که با استفاده از نرم‌افزار تاپسیس تحلیل‌های آماری لازم صورت گرفته و اطلاعات به‌دست‌آمده از جامعه نمونه به جامعه آماری تعمیم داده‌ شده است. هدف اصلی این پژوهش مقایسه تطبیقی عملکرد عملیاتی هواپیماهای غربی و شزقی نهاجا است که در سه بعد سامانه عملیات، سامانه آماد و پشتیبانی و سامانه آموزش به آن پرداخته شده است. در پایان چنین نتیحه گیری شد که عملکرد عملیاتی هواپیماهای جنگنده غربی موجود در نهاجا در ابعاد مختلفی نظیر سامانه عملیات، سامانه آماد و پشتیبانی و سامانه آموزش در مقایسه با پرنده‌های جنگنده شرقی موجود، برتر هستند.